Ratzinger e jo

Es paraules deth Papa qu'an drevelhat era ira de bèri musulmans s'an trèt de contèxte. Ratzinger ei un òme intellectuament solvent, damb uns modaus exquisits e un comportament elegant. Gran teòleg e admirablement espirituau. M'agrade mès aguest Ratzinger que non pas eth que hadie de prefècte tara Congregacion dera Doctrina dera Fe.

S'a excusat publicament er òme, ¿qué mès voletz d'ua Institucion arroganta ath long des sègles? Eth madeish a estat eth prumèr surprenut. Sonque volie remercar era fòrta incompatibilitat entre era religion e era violéncia. ¿Quin crèdit an es que combaten era desafortunada cita papau damb actes de violéncia?

Digue çò que digue eth Papa, tostemp se dauriran dus fronts. Eth des beats que tot sa'c empassen e eth des dubèrtament anticlericaus entàs quaus tot çò que shume a Glèisa ac cau combàter. Que n'a de causes era Glèisa que non m'agraden bric. Mès aguest còp, ò Nòste Sénher benedit!, sò damb Ratzinger.

Qué cau hèr?

Eth programa de doctorat de filosofia dera UAB m'a engresgat fòrça. Era qualitat ei de nauta volada damb assignatures coma Heidegger: lectura de Ser y tiempo; Estètiques contemporànies; El idealismo alemán (impartida peth catedratic Raúl Gabás); o Walter Benjamin: Estètica i llenguatge. M'agradarie fòrça hèr-le mès tanben me senti comprometut a on sò ara, en Gabinet deth Conselhèr d'Agricultura, amassa damb uns auti projèctes de caractèr public en un an intèns e plan interessant. ¿Qué me cau hèr? Ei clar que non se pòt planificar...

Nau cicle aranés

M'ac è passat fòrça ben ena Hèsta Major de Vielha: era bona companhia e era bona musica des orquèstres i a contribusit de manèra notabla.

Era estada en Aran pendent eth pònt m'a hèt veir ua causa innegabla: es inversions dera Generalitat en país son fòrça destacables en infraestructures e equipaments culturaus e esportius, causa que repercotís en benestar des ciutadans d'Aran. Eth Govèrn catalan ja s'encuedarà de publicita'c, sens dubte. Mès creigui que n'aurà motius.

Un exemple clar ei Canejan, eth mèn vilatge d'origen. Era pavimentacion e melhora des camins de Toran, era reforma deth campanau (maugrat qu'era competéncia ei deth Conselh), era reabilitacion des vielhes escòles tà sala de balh, etc. etc. sagen de palliar eth dèficit d'inversions que Canejan a patit en un procès de desbrembe deliberat tant pera Generalitat convergenta coma peth Govèrn deth senhor Barrera.

Reaument, çò qu'a de besonh eth país d'Aran a curt tèrme ei un cambi de govèrn, amic d'un govèrn progressista en Catalonha e daurit as procèssi participatius, mès atent as palpitacions dera societat civil. Un govèrn damb projècte e orison politic que dignifique es institucions deth país, reforçades peth reconeishement deth nau Estatut. Eth temps tà cambiar de cicle ei ara. Es autes propòstes de país o son literatura barata o sonque supòsen gris continuisme.

Damb umilitat franciscana ac digui, clar...

Politeia XXI

Cada retrobament damb eth país deven ua agradiua surpresa dauant era contínua transformacion deth paisatge uman. En contra dera percepcion demagogica de bèri uns, era possada dera immigracion oxigène un país istoricament isolat, mancat d'orisons e inquietuds.

Era vulnerabilitat que genère era immigracion ei compensada sobradament pera injeccion de cosmopolitisme en si dera societat. Un des problèmes ei era residualizacon creishenta der àmbit d'actuacion des institucions politiques, que, coma tostemp, van ath darrèr deth fenomèn.

Aran ja ei ena realitat mès cosmopolita. Sonque manque gestionar era diversitat de cap tar exercici deth pluralisme ena figura deth ciutadan, subjècte de drets e deuers. Ací ei a on eth petit país i pòt díder era sua: ena gestion dera vida en comun des de politiques de benestar pròplèus e eficaces.

Despús de Maragall

Umanament ei comprensible, mès politicament ei un error. Atau podem resumir era actitud de Maragall de cap tath sòn partit despús d'auer-le retirat era confidança en favor deth prumèr secretari, José Montilla.

Sense Maragall eth catalanisme deth PSC ei inqüestionable, coma er aranesisme d'UA. Sonque des de posicionaments excludents e electoralistes se pòt afirmar tot cò de contrari. Unitat d'Aran a estat des dera instauracion dera democràcia eth referent der aranesisme politic e culturau. Ara, ath delà, a eth rèpte de liderar-ne eth civic, en un contèxte de ciutadania complèxa e plurau.

Dilhèu en Catalonha ei de besonh remòir es fondaments der imaginari politic qu'an virat ar entorn deth pujolisme e dera simbologia nacionalista, en sentit generau. Ua secodida serie sens dubte un pacte PSC-PPC peth quau arrés apòste. Mès ua gessuda mès realista e ajustada ath cambi que merite Catalonha passarie per un govèrn PSC-ICV damb eth supòrt parlamentari deth PPC de Piqué. ¿Per qué non?

Un Govèrn sense projècte

Sense eth projècte personau de Barrera, eth Govèrn d'Aran demore uet de contengut politic.

Er equip de govèrn a agut de retirar eth sòn Plan de Parc Naturau pera fòrta contestacion qu'a recebut. Ua tustarrada coma aguesta remèrque encara mès era manca de projècte e de discors deth Govèrn aranés de Convergéncia.

Aplicant es madeishes paraules qu'er Avui dedique ar Ajuntament de Barcelona, aguesta situacion de desconcèrt, de manca de modèl, cau que sigue esmenada de manèra immediata. Per consciéncia civica, per dignitat ciutadana.

(O non?)

Votar o non votar?

Un cargue significat deth Govèrn d'Aran, que se presente coma director d'ua institucion culturau (¡Damb quina facilitat utilizen quauqu'uns es sòns cargues tà hèr politica e parlar de tot mens der airau que gestionen!), nègue eth dret de vòt as immigrants colombians e romans (romanesi, pas de Roma) perqué sonque parlen aranés "un cinc per mil d'eri", causa que demòstre ce perqué ei significat eth nòste cargue: perqué ath delà dera cultura, lengua e politica, domine tanben era estadistica.

Escòla Duran i Lleida

Seguint era linha de pensament der umanisme cristian dera Escòla Duran i Lleida, eth nòste disciple proclame: "Era coneishença deth lòc aurie d'èster imprescindibla entà assegurar que se vòte conscientament". Ei a díder, tà votar non sonque ei imprescindible parlar er aranés, senon que tanben cau "conéisher" eth lòc a on demore eth qui tot just non sap a on demorar. Mès, pòste, pòste... Me n'è passat ua: eth cargue a hijut "vòte conscientament". O sigue, tanben se mos demane votar damb tot eth coneishement e responsabilitat qu'afècte seriosament.

Conclusion

Repassi es condicions (parlar aranés, conéisher eth lòc e votar conscientament) e concludisqui que se m'aurie de retirar immediatament eth dret a votar. Ei evident que sonque complisqui ua condicion: era de parlar er aranés, e encara... perqué en Barcelona ja me diràs damb qui parli er aranés... Eth lòc (Aran) tot just que le comenci a descurbir: i a pòbles qu'encara non è caushigat, es mies excursions de montanha se limiten a Liat e pòga causa mès (ne tansevolhe Colomèrs!), e tanpòc me hèsqui guaire damb era joenessa deth mèn pòble, Bossòst... E açò de votar conscientament me supère mès. Sò incapable. Tostemp qu'è votat è sajat de predar-me, de méter-i toti es sentits..., mès jamès è liejut sancer un programa electorau ne tanpòc assistisqui as mitings e i a partits que jamès votaria, encara que presentèssen era melhor propòsta deth món (actitud irracionau era mia...).

De Colòmbia

S'es condicions sonque son aplicables as romans e colombians, un aute mau de cap que comenci a auer: ¿es mès pairs m'an amagat es mès orígens? ¿Serè roman o colombian? Ara comenci a compréner perqué m'aperèren Amador, supòsi qu'en aunor as tèrres dera America deth Sud... Pues hasta lueguito, licenciado. (Ui, m'a gessut en mexican.)