Vaquèira o er interès generau

Es causes en sòn lòc. E Vaquèira tanben. Atau sigue tostemp era justícia, que peth Tribunau Superior de Justícia de Catalonha, a ratificat era paralizacion des òbres deth telesèra qu'era estacion volie installar entre era urbanizacion-pelotazo de Ruda e era quòta 1.500.

Bèth dia calerà denonciar sense pòur qu'eth principau motur economic deth país non pòt hèr e des.hèir ara sua manèra, perqué, entre ues autes causes, eth laissez faire se tornarà contra nosati. Vaquèira-Beret S.A. pòt devier eth Saturn que devòre as sòns hilhs.

Mès çò de mès estonant, dangerós e personaument ridicul, ei eth paperòt der alcalde de Naut Aran e conselhèr de Torisme, Víctor León, qu'enes ahèrs a on Vaquèira ei protagonista, actue tostemp coma eth sòn pòrtaveu. Aguest còp tanben, lèu justificant es actuacions dera empresa privada.

Era actitud de León ei era clara imatge deth sotmetiment deth podèr politic ath podèr economic a un grad de ignomínia institucionau e publica qu'aurie de meritar era mès clara censura des ciutadans deth municipi que govèrne. ¿En mans de qui auem deishat era gestion der espai public? ¿Des sòns antagonistes?

Mès quan era politica delègue des sues foncions, era societat civil s'organize e hèr a valer es sòns drets. Sòrt que n'auem. Sòrt des vesins qu'en veir menaçadi es sòns drets (coma eth dera intimitat) an optat peth recors que damb era senténcia d'aué mos an hèt passar a toti peth rubicon dera dignitat ciutadana e der interès generau.

Aran per sa lengua

Felicitam a Lengua Viua per èxit dera corsa de dimenge en favor dera lengua. Domatge qu'enguan non i è pogut anar. Sajaram de deféner er occitan parlat en Aran dera melhor manèra que sabi: parlant-le, usant-le.

Aguest ei eth sens dera corsa: visualizar e canalizar era reinvindicacion des qui pensam qu'er aranés ei util, igual de valid e omologable a quinsevolh lengua majoritària, e que per minorizada a de besonh dera proteccion e impols surtot des institucions pròpries. Se non ac hèn aguestes, qui ac harà?

Per aquerò ei basic qu'eth Conselh accèpte d'un còp qu'es comunicacions qu'establisque damb es ciutadans d'Aran siguen preferentment en occitan parlat en Aran.

Mès er èxit definitiu der aranés depen surtot de nosati, es parlants, que l'auem de revitalizar, sentér-le tant comunicatiu e literari coma quinsevolh des lengües que compartim e parlam en Aran. Non deishem qu'er aranés s'acornère coma era lengua des pairs-sénhers, deth bestiar e eth camp.

Tanben a d'èster lengua de sciéncia, cultura e arts. Era revirada des clàssics literaris ei ua hita que mercarà eth pas tara normalizacion definitiua. Eth següent aurie d'èster era publicacion d'un assaig escrit ena lengua qu'aué celebram, perqué encara existim es qu'arrazoam, escarnim e aimam en aranés.

Dit açò, non sabi s'erigir un monument de pèira ei eth melhor omenatge ara lengua. Es monuments son tàs mòrts. E er aranés non ei ua entitat pròpria, que camine soleta, encara mens mòrta, sonque (!) ei un esturment e un depòsit de sens de quauqui ciutadans que non se saben reconéisher sense er usatge d'aguest. Non i a drets dera lengua, i a drets des parlants-ciutadans. Simplament. A parlar-la sigue dit...

Que torne era fe!

Despús d'un periòde de crisi e vacillacion e de faus ateisme, me semble que m'a tornat era fe. Non ac pogui evitar. Supòsi qu'aguest procès va en parallèl ara mia dretizacion politica... ara que me diden que me sò tornat un shinhau sociata (quina pena de "periodista" sectari!). Qué i vòs hèr.

Era fe non ei racionau. Non pogui deishar de créder perqué non me ges. Racionaument, des deth punt de vista deth discors logic e sistematic, ei fàcil negar er hèt transcendentau, mès era fe ei un dò. E jo l'è. Sò en gràcia... Apa...

Mès, tranquilli, aguest còp non menaçarè damb ingressar en seminari. Ara ben, tanpòc m'i trobaratz bramant crits anticlericaus. Tanpòc me ges, surtot quan damb quauqui des clèrgues dera Glèisa d'Aran as compartit grana amistat.

Ben Ali

Aguest tipe barbut ei eth president dera Republica de Tunísia, Zine El Abidine Ben Ali. Eth país deth Magrèb ei amarat de fòtos coma aguesta o semblantes: en establiments de tot tipe (bars, botigues...) e surtot enes vies publiques enquia caperar façanes sanceres.

Ei facil hèr-te ua idia deth règim personalista que caushigues. Mès arrés au tòque: Eth sistèma dera excolònia francesa ei amparat per Occident (per Bush e Chirac surtot). Pòc impòrte era democràcia quan era economia va ben (eth miracle deth torisme e era sua estabilitat l'an convertit en dusau país african en renda per càpita, despús dera Republica Sudafricana).

Ben Ali ei eth protagonista de totes es informacions de toti es diaris de Tunísia. Non i a marge tara critica. De hèt, era censura e era autocensura son ara orde deth dia, segontes mos informèc era unica persona que gosèc parlar-mos de politica en tota Tunísia, precisament un periodista.

Tà entretíer ath personau, eth règim non pare d'anonciar "l'eveniment" dera temporada: era actuacion esterlara d'ua que s'apère Mariah Carey. Tanben es carrèrs son amaradi de fòtos d'aguesta tipesa de formes carnaus subergessentes. Pan e circ. Domatge qu'eth Tour non i pogue passar tà arengar as volentaris damb discorsi tà sei cap ce qué...

Bèn... Aguestes causes ací non passen. Tu non sabes coma arribe a reconfortar er hèt de líeger era wèb ròsa deth Conselh/Carlos Barrera (que tot ac "lidère": volh ua fòto sua!) o diaris coma eth prestigiós Quinze Val d'Aran.

'La ginestra o Il fiore del deserto' (Fragment deth Cant XXXIV de Giacomo Leopardi)

Qui su l'arida schiena
Del formidabil monte
Sterminator Vesevo,
La qual null'altro allegra arbor né fiore,
Tuoi cespi solitari intorno spargi,
Odorata ginestra,
Contenta dei deserti. Anco ti vidi
De' tuoi steli abbellir l'erme contrade
Che cingon la cittade
La qual fu donna de' mortali un tempo,
E del perduto impero
Par che col grave e taciturno aspetto

Faccian fede e ricordo al
passeggero.

Fòto: Desèrt de Sau en Tunísia

Vediau de junhsèga

http://www.unitatdaran.org/vediau/files/Vediau0607.pdf

Adishatz vielh monde!

Acabadi es estudis que mos proposèrem de començar hè quate ans, semble que cau amassar-mos, companhs e companhes, ena hèsta deth viatge de finau de carrèra. Atau qu'aguesta setmana arrataram per Tunísia a veir ce qué. Mentretant, vos dèishi, ò aimadi lectors, damb un país de hèsta, damb un govèrn que non mos meritam pes bones estones que mos hè passar. Gràcies a toti es cargues qu'agranissen cada còp mès eth nòste arrir saludable.